5 hình thức đầu tư theo Điều 18 Luật Đầu tư 2025: thành lập tổ chức kinh tế, góp vốn mua cổ phần, thực hiện dự án, hợp đồng BCC. Điều kiện, thủ tục và cách lựa chọn.
Kiểm duyệt bởi Luật sư Phạm Hoàng Hải — Cố vấn, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội

Lựa chọn đúng hình thức đầu tư là quyết định đầu tiên và quan trọng nhất của nhà đầu tư khi tham gia thị trường Việt Nam. Mỗi hình thức có điều kiện, thủ tục, thời gian và mức độ kiểm soát khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ cấu sở hữu, khả năng điều hành và rủi ro pháp lý của dự án. Luật Đầu tư 2025 (Luật số 143/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/3/2026) tiếp tục quy định 5 hình thức đầu tư, đồng thời có nhiều điểm mới quan trọng, đặc biệt đối với nhà đầu tư nước ngoài. Bài viết dưới đây, TINLAW phân tích chi tiết các hình thức đầu tư theo Luật Đầu tư 2025, điều kiện, thủ tục và cách lựa chọn hình thức phù hợp.
5 hình thức đầu tư theo Luật Đầu tư 2025 (có hiệu lực từ 01/3/2026)
Theo Điều 18 Luật Đầu tư 2025, có 5 hình thức đầu tư:
| STT | Hình thức đầu tư | Đặc điểm chính | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| 1 | Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế | Thành lập pháp nhân mới (công ty TNHH, công ty cổ phần…) để kinh doanh | Điều 19 |
| 2 | Đầu tư góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp | Tham gia vào doanh nghiệp đang hoạt động, không tạo pháp nhân mới | Điều 21 |
| 3 | Thực hiện dự án đầu tư | Nhà đầu tư hoặc tổ chức kinh tế triển khai dự án cụ thể (nhà máy, văn phòng, khu đô thị…) | Điều 23 – Điều 33 |
| 4 | Đầu tư theo hình thức hợp đồng BCC | Các nhà đầu tư hợp tác kinh doanh, chia lợi nhuận, sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế | Điều 22 |
| 5 | Các hình thức đầu tư, loại hình tổ chức kinh tế mới | Theo quy định của Chính phủ | Khoản 5 Điều 18 |
Trên thực tế, các hình thức thường được kết hợp: ví dụ nhà đầu tư nước ngoài thành lập công ty (hình thức 1) và đồng thời thực hiện dự án đầu tư (hình thức 3) thông qua công ty đó.
Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế
Khái niệm
Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế là việc nhà đầu tư bỏ vốn thành lập doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc tổ chức kinh tế khác theo quy định của pháp luật. Đây là hình thức phổ biến nhất đối với nhà đầu tư nước ngoài khi vào Việt Nam; quy trình cụ thể được TINLAW hướng dẫn trong bài thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài.
Quy định đối với nhà đầu tư trong nước
Nhà đầu tư trong nước thành lập tổ chức kinh tế theo pháp luật về doanh nghiệp và pháp luật tương ứng với từng loại hình, không phải thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
Quy định đối với nhà đầu tư nước ngoài – điểm mới quan trọng
Theo khoản 2 Điều 19 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhưng phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài (Điều 8) ngay khi thành lập.
Đây là thay đổi lớn so với Luật Đầu tư 2020, vốn yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài phải có dự án đầu tư và được cấp IRC trước khi thành lập tổ chức kinh tế. Theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP, nhà đầu tư có thể lựa chọn:
- Lộ trình 1: xin IRC trước, sau đó thành lập doanh nghiệp (như trước đây);
- Lộ trình 2: thành lập doanh nghiệp trước, sau đó thực hiện thủ tục cấp IRC cho dự án trong thời hạn theo quy định.
Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài
Theo khoản 1 Điều 20 Luật Đầu tư 2025, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải đáp ứng điều kiện và thực hiện thủ tục đầu tư như nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư thành lập tổ chức kinh tế khác, góp vốn, mua cổ phần, thực hiện dự án hoặc ký hợp đồng BCC, nếu thuộc một trong các trường hợp: nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, hoặc có đa số thành viên hợp danh là cá nhân nước ngoài (đối với công ty hợp danh), hoặc các trường hợp tương đương theo quy định.
Đầu tư góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp
Khái niệm
Nhà đầu tư tham gia vào một tổ chức kinh tế đang hoạt động bằng cách góp thêm vốn (tăng vốn điều lệ), mua cổ phần hoặc mua lại phần vốn góp của thành viên hiện hữu. Hình thức này không tạo pháp nhân mới mà chỉ thay đổi cơ cấu sở hữu.
Điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài
Theo khoản 2 Điều 21 Luật Đầu tư 2025, việc nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp phải đáp ứng:
- Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài (Điều 8);
- Bảo đảm quốc phòng, an ninh;
- Quy định của pháp luật đất đai về điều kiện nhận quyền sử dụng đất, sử dụng đất tại đảo, xã, phường, đặc khu khu vực biên giới, ven biển.
Thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần
Theo khoản 3 Điều 21 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp tại cơ quan đăng ký đầu tư trước khi thay đổi thành viên, cổ đông trong một số trường hợp, như:
- Việc góp vốn làm tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại tổ chức kinh tế kinh doanh ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện;
- Nhà đầu tư nước ngoài góp vốn vào tổ chức kinh tế có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại đảo, xã, phường, đặc khu khu vực biên giới, ven biển hoặc khu vực khác ảnh hưởng quốc phòng, an ninh;
- Các trường hợp khác theo quy định.
Ngoài các trường hợp phải đăng ký, nhà đầu tư thực hiện thủ tục thay đổi thành viên, cổ đông theo pháp luật doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp nhận vốn đã có IRC, cần điều chỉnh đồng thời tỷ lệ góp vốn của các nhà đầu tư trên IRC. Hình thức này phù hợp khi nhà đầu tư muốn tham gia nhanh vào doanh nghiệp đã có giấy phép, khách hàng, nhà xưởng.
Thực hiện dự án đầu tư
Khái niệm
Thực hiện dự án đầu tư là việc nhà đầu tư (hoặc tổ chức kinh tế do nhà đầu tư thành lập) bỏ vốn để triển khai một dự án cụ thể tại địa điểm xác định, trong thời hạn xác định: xây dựng nhà máy, mở văn phòng, phát triển khu đô thị, khu công nghiệp…
Thủ tục
Tùy loại dự án, nhà đầu tư thực hiện:
- Chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án thuộc Điều 24 Luật Đầu tư 2025 (dự án sử dụng đất, tài nguyên lớn, lĩnh vực nhạy cảm…);
- Cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) đối với dự án của nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc khoản 1 Điều 20;
- Đăng ký theo thủ tục đầu tư đặc biệt đối với dự án tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung… nếu nhà đầu tư lựa chọn (Điều 28).
Dự án của nhà đầu tư trong nước không thuộc diện chấp thuận chủ trương thì không phải làm thủ tục cấp IRC.
Trong quá trình triển khai, khi thay đổi vốn, quy mô, mục tiêu, địa điểm, tiến độ…, nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép đầu tư; khi dự án sắp hết thời hạn hoạt động, phải làm thủ tục gia hạn giấy phép đầu tư.
Đầu tư theo hình thức hợp đồng BCC
Khái niệm
Theo khoản 14 Điều 3 Luật Đầu tư 2025, hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) là hợp đồng ký giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh, phân chia lợi nhuận, phân chia sản phẩm theo quy định mà không thành lập tổ chức kinh tế.
Thủ tục
Theo Điều 22 Luật Đầu tư 2025:
- BCC giữa các nhà đầu tư trong nước: thực hiện theo pháp luật dân sự và pháp luật liên quan, không phải đăng ký đầu tư;
- BCC có nhà đầu tư nước ngoài (giữa nhà đầu tư trong nước với nhà đầu tư nước ngoài hoặc giữa các nhà đầu tư nước ngoài): phải thực hiện thủ tục cấp IRC.
Các bên tham gia BCC thành lập ban điều phối để thực hiện hợp đồng; chức năng, quyền hạn của ban điều phối do các bên thỏa thuận. Trong quá trình thực hiện, các bên có thể thỏa thuận sử dụng tài sản hình thành từ hợp tác để thành lập doanh nghiệp.
BCC phù hợp với dự án có thời hạn, lĩnh vực mà nhà đầu tư nước ngoài bị hạn chế sở hữu, hoặc khi các bên muốn thử nghiệm hợp tác trước khi thành lập pháp nhân chung.
Các hình thức đầu tư, loại hình tổ chức kinh tế mới
Khoản 5 Điều 18 Luật Đầu tư 2025 để ngỏ khả năng Chính phủ quy định các hình thức đầu tư, loại hình tổ chức kinh tế mới. Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho các mô hình đầu tư mới phát sinh trong thực tiễn (ví dụ trong lĩnh vực công nghệ, tài chính, đổi mới sáng tạo) mà không cần sửa luật.
Nên chọn hình thức đầu tư nào?
| Nhu cầu của nhà đầu tư | Hình thức phù hợp |
|---|---|
| Muốn toàn quyền kiểm soát, xây dựng thương hiệu riêng tại Việt Nam | Thành lập tổ chức kinh tế (100% vốn) và thực hiện dự án đầu tư |
| Muốn vào thị trường nhanh, tận dụng giấy phép, khách hàng, nhà xưởng sẵn có | Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của doanh nghiệp đang hoạt động |
| Kinh doanh ngành có giới hạn sở hữu nước ngoài hoặc dự án có thời hạn ngắn | Hợp đồng BCC hoặc liên doanh với đối tác Việt Nam |
| Đầu tư nhà máy sản xuất quy mô lớn trong khu công nghiệp | Thành lập tổ chức kinh tế, thực hiện dự án; cân nhắc thủ tục đầu tư đặc biệt |
| Doanh nghiệp đã có tại Việt Nam muốn mở rộng hoạt động | Thực hiện dự án mới hoặc điều chỉnh dự án hiện có |
Khi lựa chọn, nhà đầu tư cần cân nhắc: điều kiện tiếp cận thị trường của ngành nghề, mức độ kiểm soát mong muốn, rủi ro pháp lý kế thừa (khi mua lại doanh nghiệp), thời gian thủ tục, nghĩa vụ thuế và khả năng thoái vốn sau này.
Câu hỏi thường gặp
Nhà đầu tư nước ngoài có thể thành lập công ty trước rồi mới xin IRC không?
Có. Theo khoản 2 Điều 19 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế trước khi thực hiện thủ tục cấp IRC, nhưng phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường khi thành lập.
Góp vốn vào công ty Việt Nam có phải xin IRC không?
Không phải xin IRC. Tuy nhiên, nếu thuộc các trường hợp tại khoản 3 Điều 21 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trước khi thay đổi thành viên, cổ đông. Nếu sau khi góp vốn, doanh nghiệp thực hiện dự án mới thuộc diện cấp IRC, khi đó mới phải xin IRC cho dự án.
Hợp đồng BCC có cần đăng ký không?
BCC giữa các nhà đầu tư trong nước không phải đăng ký đầu tư. BCC có nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện thủ tục cấp IRC.
Doanh nghiệp FDI đầu tư vào công ty khác có bị coi là nhà đầu tư nước ngoài không?
Có, nếu doanh nghiệp FDI thuộc một trong các trường hợp tại khoản 1 Điều 20 Luật Đầu tư 2025 (ví dụ nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ). Khi đó doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện và thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài.
TINLAW tư vấn lựa chọn hình thức đầu tư
Đội ngũ luật sư TINLAW hỗ trợ nhà đầu tư trong và ngoài nước phân tích, lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp; rà soát điều kiện tiếp cận thị trường; thực hiện thủ tục thành lập công ty, cấp IRC, đăng ký góp vốn, soạn thảo hợp đồng BCC; đồng thời đồng hành điều chỉnh, gia hạn dự án trong suốt quá trình hoạt động qua dịch vụ làm giấy chứng nhận đầu tư và dịch vụ điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư. Liên hệ TINLAW để được tư vấn miễn phí ban đầu.
Căn cứ pháp lý tham khảo: Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 (Điều 3, 8, 18, 19, 20, 21, 22, 24, 28); Nghị định 96/2026/NĐ-CP.
