Chi phí (Án phí) tranh chấp đất đai 2026? Ai phải nộp?

Kiểm duyệt bởi Luật sư Phạm Hoàng Hải — Cố vấn, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội

Liên hệ Tư vấn miễn phí 24/7online

Án phí tranh chấp đất đai là khoản chi phí mà các bên có thể phải nộp khi yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất hoặc các quyền, nghĩa vụ khác về đất đai. Mức án phí phụ thuộc vào loại tranh chấp, giá trị tài sản có tranh chấp và kết quả giải quyết vụ án. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cách tính án phí tranh chấp đất đai, mức án phí phải nộp và những trường hợp được miễn, giảm án phí theo quy định hiện hành.

Chi phí khởi kiện là một trong những băn khoăn lớn nhất của người dân khi quyết định đưa tranh chấp đất đai ra Tòa án. Nhiều người cho rằng án phí là một khoản cố định, nhưng thực tế mức án phí phụ thuộc chủ yếu vào giá trị quyền sử dụng đất đang tranh chấp và loại tranh chấp (có giá ngạch hay không có giá ngạch).

Bài viết này của TINLAW sẽ phân tích chi tiết cách tính án phí tranh chấp đất đai theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, mức giảm án phí khi áp dụng thủ tục rút gọn, cùng bảng ước tính chi phí tham khảo theo từng mức giá trị đất để bạn dự trù ngân sách trước khi khởi kiện.

Cấu trúc chi phí tranh chấp đất đai

Tổng chi phí theo đuổi một vụ tranh chấp đất đai tại Tòa án gồm hai phần chính: án phí, tạm ứng án phí nộp cho Tòa án theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, và phí dịch vụ nếu bạn thuê luật sư hoặc văn phòng đại diện.

Án phí theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14

Đây là khoản bắt buộc nộp cho Tòa án, quy định tại Danh mục án phí, lệ phí Tòa án ban hành kèm theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Với tranh chấp về quyền sử dụng đất mà Tòa án phải xác định giá trị quyền sử dụng đất, đây là vụ án có giá ngạch — án phí được tính theo giá trị đất tranh chấp (hoặc phần giá trị mà mỗi đương sự được hưởng):

Ví dụ: thửa đất tranh chấp được định giá 1 tỷ đồng thì án phí = 36.000.000đ + 3% × 200.000.000đ = 42.000.000đ.

Lưu ý cách tính: nếu tranh chấp không thể xác định bằng một số tiền cụ thể (ví dụ tranh chấp ranh giới, lối đi chung mà không yêu cầu xác định giá trị), đây là vụ án không có giá ngạch và án phí chỉ ở mức 300.000đ. Ngược lại, nếu Tòa án phải xác định giá trị quyền sử dụng đất theo phần mỗi bên được hưởng thì án phí tính theo giá ngạch như bảng trên, áp dụng riêng cho phần giá trị mà từng đương sự được hưởng.

Tạm ứng án phí phải nộp khi khởi kiện

Trước khi vụ án được thụ lý, nguyên đơn phải nộp tạm ứng án phí trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận thông báo:

• Vụ án không có giá ngạch: tạm ứng bằng mức án phí không có giá ngạch (300.000đ).
• Vụ án có giá ngạch: tạm ứng bằng 50% mức án phí dự tính theo giá trị đất tranh chấp, nhưng không thấp hơn mức án phí không có giá ngạch.

Ví dụ trên (đất trị giá 1 tỷ đồng, án phí 42.000.000đ): tiền tạm ứng án phí phải nộp là 21.000.000đ. Phần án phí còn lại được thanh toán khi bản án có hiệu lực, theo nghĩa vụ chịu án phí của từng bên.

Ưu đãi giảm 50% khi giải quyết theo thủ tục rút gọn

Một điểm có thể giúp giảm chi phí: theo khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, đối với vụ án tranh chấp dân sự (bao gồm tranh chấp đất đai) được Tòa án giải quyết theo thủ tục rút gọn, mức án phí chỉ bằng 50% mức án phí thông thường nêu trên. Thủ tục rút gọn thường áp dụng cho các vụ việc có tình tiết đơn giản, quan hệ pháp luật rõ ràng, đương sự thừa nhận nghĩa vụ. Đây là lý do nên tham vấn luật sư ngay từ đầu để đánh giá khả năng áp dụng thủ tục này.

Bảng ước tính án phí theo giá trị đất tranh chấp (tham khảo)

Bảng dưới đây minh họa mức án phí sơ thẩm và tạm ứng án phí tương ứng với một số mức giá trị đất phổ biến:

Như vậy, án phí Tòa án tăng theo giá trị đất tranh chấp nhưng theo các mốc giảm dần (từ 5% xuống còn 0,1% ở phần giá trị vượt 4 tỷ đồng), khác với cách tính lệ phí đăng ký nhãn hiệu vốn tính theo số nhóm sản phẩm. Ngoài ra, người thua kiện thường phải chịu toàn bộ hoặc một phần án phí tương ứng với phần yêu cầu không được chấp nhận, nên chi phí thực tế phụ thuộc vào kết quả của vụ án.

Xem thêm: Báo giá thê luật sư tranh chấp đất đai trọn gói

So sánh tự khởi kiện và thuê luật sư tranh chấp đất đai

Tự khởi kiện giúp tiết kiệm phí dịch vụ, nhưng tranh chấp đất đai thường liên quan đến hồ sơ pháp lý phức tạp (nguồn gốc đất, quá trình sử dụng, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…). Nếu chuẩn bị hồ sơ thiếu chặt chẽ, khả năng thua kiện tăng lên và bạn vẫn phải chịu án phí tương ứng với phần yêu cầu không được chấp nhận.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí tranh chấp đất đai

• Giá trị đất tranh chấp: yếu tố quyết định trực tiếp đến mức án phí có giá ngạch phải nộp.
• Có giá ngạch hay không có giá ngạch: tranh chấp không yêu cầu xác định giá trị (ranh giới, lối đi…) chỉ chịu mức án phí cố định thấp.
• Kết quả giải quyết vụ án: bên thua kiện, hoặc bên có yêu cầu không được chấp nhận, phải chịu án phí tương ứng.
• Thủ tục rút gọn hay thông thường: thủ tục rút gọn được giảm 50% án phí nhưng chỉ áp dụng cho vụ việc đủ điều kiện.
• Kháng cáo, xét xử phúc thẩm: nếu vụ án bị kháng cáo, phát sinh thêm án phí phúc thẩm và chi phí liên quan.
• Chi phí định giá tài sản, giám định: một số vụ án cần định giá đất hoặc giám định, phát sinh thêm chi phí ngoài án phí.

Câu hỏi thường gặp

Án phí tranh chấp đất đai có cố định không?

Không. Án phí phụ thuộc vào việc vụ án có giá ngạch hay không, giá trị đất tranh chấp và kết quả giải quyết vụ án. Giá trị đất càng lớn, án phí càng cao nhưng theo tỷ lệ giảm dần.

Ai là người phải nộp án phí?

Về nguyên tắc, đương sự có yêu cầu không được Tòa án chấp nhận phải chịu án phí cho phần yêu cầu đó. Nếu toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận, bị đơn chịu toàn bộ án phí; ngược lại, nguyên đơn chịu toàn bộ án phí nếu yêu cầu không được chấp nhận.

Hòa giải thành thì có phải nộp án phí không?

Có, nhưng chỉ phải chịu 50% mức án phí nếu các bên thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án trong quá trình hòa giải tại Tòa.

Tạm ứng án phí và án phí khác nhau thế nào?

Tạm ứng án phí là khoản nộp trước khi vụ án được thụ lý, thường bằng 50% án phí dự tính (đối với vụ án có giá ngạch). Án phí là khoản chính thức phải nộp theo bản án, quyết định có hiệu lực, có thể lớn hơn hoặc bằng khoản đã tạm ứng.

Nếu thua kiện, tiền tạm ứng án phí có được hoàn không?

Tiền tạm ứng án phí đã nộp sẽ được đối trừ vào án phí chính thức phải nộp theo bản án. Nếu bên nộp tạm ứng không phải là bên chịu án phí, khoản tạm ứng thường được hoàn trả theo quyết định của Tòa án.

Kết luận

Chi phí tranh chấp đất đai tại Việt Nam chủ yếu là án phí Tòa án theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, được tính theo giá trị đất tranh chấp đối với vụ án có giá ngạch, hoặc theo mức cố định 300.000đ đối với vụ án không có giá ngạch. Việc xác định đúng loại tranh chấp và chuẩn bị hồ sơ pháp lý chặt chẽ ngay từ đầu giúp hạn chế rủi ro thua kiện và phát sinh thêm chi phí.

Để được tư vấn xác định loại tranh chấp, ước tính án phí chính xác và hỗ trợ toàn bộ quá trình khởi kiện, hãy liên hệ TINLaw. Tham khảo thêm dịch vụ tư vấn tranh chấp đất đai để được đồng hành cùng bạn trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp.