Các tình tiết giảm nhẹ tội cưỡng đoạt tài sản theo quy định mới nhất

Kiểm duyệt bởi Luật sư Phạm Hoàng Hải — Cố vấn, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội

Liên hệ Tư vấn miễn phí 24/7online

Trong các vụ án về tội cưỡng đoạt tài sản, ngoài việc xác định hành vi phạm tội và khung hình phạt theo Điều 170 Bộ luật Hình sự, các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là một trong những căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét quyết định mức hình phạt đối với bị cáo.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều được áp dụng tình tiết giảm nhẹ. Việc xem xét phải căn cứ vào quy định của pháp luật, diễn biến vụ án và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ. Vậy tội cưỡng đoạt tài sản có những tình tiết giảm nhẹ nào? Hãy cùng Luật sư Nguyễn Hoàng Hải – Giám đốc công ty Luật TINLAW tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Căn cứ pháp lý

Việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với tội cưỡng đoạt tài sản được căn cứ chủ yếu vào:

• Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
• Điều 170 Bộ luật Hình sự quy định về tội cưỡng đoạt tài sản.
• Điều 51 Bộ luật Hình sự quy định các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
• Các văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật và thực tiễn xét xử của Tòa án.

Các tình tiết giảm nhẹ thường gặp đối với tội cưỡng đoạt tài sản

Trong thực tiễn giải quyết các vụ án hình sự của công ty Luật TINLAW, một số tình tiết giảm nhẹ thường được Tòa án xem xét bao gồm:

• Chưa thực hiện được hành vi chiếm đoạt tài sản: Nếu người phạm tội chỉ thực hiện hành vi đe dọa, uy hiếp tinh thần nhưng chưa thực hiện được việc chiếm đoạt tài sản do người bị hại trình báo cơ quan công an, từ chối giao tài sản hoặc vì nguyên nhân khách quan khác, đây là yếu tố có thể được Tòa án xem xét khi đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và quyết định hình phạt trong từng vụ án cụ thể.
• Thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải: Trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử, nếu người phạm tội thành khẩn khai báo, thừa nhận hành vi phạm tội, hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng và thể hiện sự ăn năn, hối cải thì đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 51 Bộ luật Hình sự.
• Tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả: Sau khi thực hiện hành vi phạm tội, nếu người phạm tội chủ động hoàn trả tài sản, bồi thường toàn bộ hoặc một phần thiệt hại, tự nguyện khắc phục hậu quả cho người bị hại thì đây là tình tiết giảm nhẹ được pháp luật ghi nhận. Việc khắc phục hậu quả càng sớm càng thể hiện thiện chí của người phạm tội.
• Người bị hại có đơn xin giảm nhẹ hình phạt: Trong trường hợp người bị hại hoặc đại diện hợp pháp của họ có đơn đề nghị giảm nhẹ trách nhiệm hình sự sau khi các bên đã thỏa thuận bồi thường hoặc hòa giải, Tòa án có thể xem xét đây là một trong những căn cứ khi quyết định hình phạt, mặc dù ý kiến của người bị hại không làm thay đổi bản chất của hành vi phạm tội.
• Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng: Nếu người phạm tội chưa có tiền án, tiền sự, có nhân thân tốt và lần đầu thực hiện hành vi phạm tội thuộc trường hợp ít nghiêm trọng theo quy định của pháp luật thì đây là một trong những tình tiết giảm nhẹ thường được Tòa án xem xét khi lượng hình.
• Tích cực hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng: Người phạm tội chủ động cung cấp tài liệu, chứng cứ, hỗ trợ cơ quan điều tra làm rõ nội dung vụ án hoặc giúp phát hiện các hành vi phạm tội khác có thể được xem xét là tình tiết có lợi khi quyết định hình phạt, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật.
• Có nhiều thành tích trong học tập, công tác hoặc hoạt động xã hội: Nếu trước khi phạm tội, người phạm tội có quá trình học tập, lao động tốt, được khen thưởng, có nhiều thành tích trong công tác hoặc có đóng góp tích cực cho cộng đồng thì các tài liệu chứng minh những thành tích này có thể được Tòa án xem xét khi đánh giá nhân thân và quyết định hình phạt.
• Gia đình có công với cách mạng: Trường hợp người phạm tội hoặc thân nhân là người có công với cách mạng, được Nhà nước ghi nhận theo quy định của pháp luật thì đây cũng là yếu tố thường được Tòa án cân nhắc khi lượng hình cùng với các tình tiết khác của vụ án.
• Hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn : Nếu người phạm tội là lao động chính trong gia đình, đang trực tiếp nuôi con nhỏ, chăm sóc người già yếu, người khuyết tật hoặc có hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn thì đây có thể là tình tiết được luật sư đề nghị Tòa án xem xét khi quyết định hình phạt, trên cơ sở hồ sơ và tài liệu chứng minh.
• Người phạm tội mắc bệnh nặng hoặc có tình trạng sức khỏe đặc biệt: Trường hợp người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh mãn tính nặng hoặc có tình trạng sức khỏe đặc biệt ảnh hưởng đến khả năng chấp hành hình phạt thì Tòa án có thể cân nhắc yếu tố này khi quyết định mức hình phạt nếu có đầy đủ tài liệu y tế chứng minh.
• Tự nguyện đầu thú hoặc ra đầu thú: Nếu sau khi thực hiện hành vi phạm tội, người phạm tội tự nguyện đến cơ quan có thẩm quyền trình diện, khai báo rõ hành vi của mình thì tùy từng trường hợp, đây có thể là căn cứ để xem xét áp dụng chính sách khoan hồng theo quy định của pháp luật.
• Đã tự nguyện ngừng hành vi sau khi nạn nhân đồng ý ký giấy cam kết trả nợ: Trường hợp bị cáo đã ngừng hành vi sau khi nạn nhân ký giấy cam kết trả nợ, chưa cầm nắm được tài sản cụ thể, có thể được xem xét giảm nhẹ trách nhiệm.

Có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì có được giảm khung hình phạt không?

Nhiều người cho rằng chỉ cần có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì chắc chắn sẽ được giảm xuống khung hình phạt thấp hơn. Đây là quan điểm chưa hoàn toàn chính xác. Việc áp dụng mức hình phạt dưới khung hoặc chuyển sang khung nhẹ hơn chỉ được thực hiện khi đáp ứng các điều kiện của Bộ luật Hình sự và trên cơ sở đánh giá toàn diện:

• Tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi.
• Hậu quả xảy ra.
• Vai trò của từng bị cáo.
• Nhân thân người phạm tội.
• Số lượng và giá trị của các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng.

Do đó, mỗi vụ án sẽ được xem xét độc lập và không có công thức chung cho mọi trường hợp.

Những tài liệu nên chuẩn bị để chứng minh tình tiết giảm nhẹ

Tùy từng vụ án, người bị buộc tội có thể chuẩn bị các tài liệu như:

• Biên lai hoặc giấy xác nhận đã bồi thường thiệt hại.
• Đơn xin giảm nhẹ của người bị hại (nếu có).
• Giấy khen, bằng khen hoặc các tài liệu về thành tích.
• Giấy xác nhận hoàn cảnh gia đình.
• Hồ sơ bệnh án, giấy xác nhận tình trạng sức khỏe.
• Giấy xác nhận của chính quyền địa phương hoặc cơ quan, đơn vị công tác.
• Các tài liệu khác chứng minh nhân thân tốt và quá trình chấp hành pháp luật.

Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự có ý nghĩa quan trọng trong việc quyết định mức hình phạt đối với người phạm tội cưỡng đoạt tài sản. Tuy nhiên, việc có được áp dụng hay không phụ thuộc vào quy định của pháp luật, chứng cứ trong hồ sơ và đánh giá của cơ quan tiến hành tố tụng.

Nếu bạn hoặc người thân đang bị điều tra, truy tố hoặc xét xử về tội cưỡng đoạt tài sản, nên tham khảo ý kiến luật sư tư vấn tội cưỡng đoạt tài sản ngay từ sớm để được đánh giá hồ sơ, xác định các tình tiết có lợi và xây dựng phương án bào chữa phù hợp nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.