Chuyển nhượng vốn, góp thêm vốn làm thay đổi tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư: khi nào phải điều chỉnh IRC, ERC, hồ sơ và trình tự theo Luật Đầu tư 2025.
Kiểm duyệt bởi Luật sư Phạm Hoàng Hải — Cố vấn, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội

Với dự án có nhiều nhà đầu tư, tỷ lệ góp vốn của từng bên là cơ sở xác định quyền biểu quyết, phân chia lợi nhuận và tư cách pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tỷ lệ này có thể thay đổi khi các nhà đầu tư chuyển nhượng vốn cho nhau, một bên góp thêm vốn, có nhà đầu tư mới tham gia hoặc một bên không góp đủ vốn đã cam kết. Mỗi tình huống kéo theo thủ tục điều chỉnh khác nhau trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC). Bài viết dưới đây, TINLAW hướng dẫn chi tiết thủ tục thay đổi tỷ lệ góp vốn đầu tư theo Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP.
Tỷ lệ góp vốn trên giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là gì?
Trên giấy chứng nhận đầu tư, mục vốn đầu tư ghi nhận tổng vốn đầu tư của dự án, trong đó vốn góp của từng nhà đầu tư được thể hiện bằng số tiền và tỷ lệ phần trăm. Ví dụ: tổng vốn góp 5 triệu USD, nhà đầu tư A (Hàn Quốc) góp 3,5 triệu USD tương ứng 70%, nhà đầu tư B (Việt Nam) góp 1,5 triệu USD tương ứng 30%.
Tỷ lệ góp vốn trên IRC có ý nghĩa quan trọng vì:
- Là căn cứ xác định doanh nghiệp có thuộc diện tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải thực hiện thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài hay không (thường là khi nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ);
- Quyết định nghĩa vụ mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư trực tiếp;
- Liên quan đến điều kiện tiếp cận thị trường, đặc biệt với các ngành có giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài;
- Phải thống nhất với tỷ lệ sở hữu của thành viên, cổ đông ghi trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và điều lệ công ty.
Các trường hợp thay đổi tỷ lệ góp vốn và thủ tục tương ứng
Theo khoản 2 Điều 33 Luật Đầu tư 2025, khi tỷ lệ góp vốn ghi trên IRC thay đổi, nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép đầu tư. Tùy nguyên nhân, thủ tục cụ thể như sau:
| Tình huống | Ví dụ | Thủ tục chính |
|---|---|---|
| Chuyển nhượng vốn giữa các nhà đầu tư hiện hữu | A chuyển 20% vốn cho B, tỷ lệ thành 50% – 50% | Điều chỉnh vốn góp, tỷ lệ trên IRC; đăng ký thay đổi thành viên, cổ đông trên ERC |
| Một nhà đầu tư góp thêm vốn (tăng vốn không đều) | A góp thêm 2 triệu USD, B giữ nguyên | Điều chỉnh tăng vốn đầu tư và tỷ lệ trên IRC; đăng ký tăng vốn điều lệ trên ERC |
| Giảm vốn của một nhà đầu tư | Hoàn trả vốn cho B theo quy định | Điều chỉnh giảm vốn và tỷ lệ trên IRC; đăng ký giảm vốn điều lệ trên ERC |
| Nhà đầu tư không góp đủ vốn cam kết | B chỉ góp được 1 triệu USD thay vì 1,5 triệu USD | Điều chỉnh vốn góp, tỷ lệ theo số vốn thực góp trên IRC và ERC |
| Nhà đầu tư mới tham gia (góp vốn, mua phần vốn góp) | Nhà đầu tư C mua 30% của A | Đăng ký góp vốn, mua phần vốn góp (nếu thuộc diện); điều chỉnh nhà đầu tư và tỷ lệ trên IRC; thay đổi thành viên trên ERC |
| Nhà đầu tư rút khỏi dự án | A chuyển toàn bộ phần vốn cho B | Thủ tục điều chỉnh khi chuyển nhượng dự án (Điều 57 Nghị định 96/2026/NĐ-CP); thay đổi chủ sở hữu trên ERC |
Trường hợp phải chấp thuận điều chỉnh chủ trương: với dự án được chấp thuận chủ trương đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư, việc thay đổi nhà đầu tư trước khi dự án khai thác, vận hành phải xin chấp thuận điều chỉnh chủ trương theo khoản 3 Điều 33 Luật Đầu tư 2025. Chỉ thay đổi tỷ lệ giữa các nhà đầu tư hiện hữu thông thường không thuộc trường hợp này.
Trường hợp phải đăng ký góp vốn, mua phần vốn góp: khi nhà đầu tư nước ngoài nhận chuyển nhượng làm tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên trên 50% vốn điều lệ, hoặc doanh nghiệp kinh doanh ngành nghề có điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, hoặc có quyền sử dụng đất tại khu vực ảnh hưởng quốc phòng, an ninh, nhà đầu tư cần thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp tại cơ quan đăng ký đầu tư trước khi thay đổi thành viên, cổ đông.
Hồ sơ thay đổi tỷ lệ góp vốn trên IRC
Thay đổi tỷ lệ góp vốn thuộc trường hợp điều chỉnh chung theo khoản 2 Điều 56 Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Nhà đầu tư nộp 01 bộ hồ sơ gồm:
- Văn bản đề nghị điều chỉnh dự án đầu tư theo Mẫu I.1.8 Thông tư 55/2026/TT-BTC, nêu rõ vốn góp, tỷ lệ của từng nhà đầu tư trước và sau khi điều chỉnh;
- Báo cáo tình hình triển khai dự án đến thời điểm điều chỉnh theo Mẫu I.1.9 Thông tư 55/2026/TT-BTC, trong đó thể hiện số vốn đã góp thực tế của từng nhà đầu tư;
- Quyết định của nhà đầu tư, kèm biên bản họp hội đồng thành viên hoặc đại hội đồng cổ đông về việc thay đổi tỷ lệ góp vốn;
- Hợp đồng chuyển nhượng phần vốn góp, cổ phần (nếu thay đổi do chuyển nhượng), kèm tài liệu xác nhận việc thanh toán;
- Tài liệu pháp lý và tài liệu chứng minh năng lực tài chính của nhà đầu tư nhận chuyển nhượng hoặc nhà đầu tư góp thêm vốn;
- Văn bản chấp thuận đăng ký góp vốn, mua phần vốn góp của cơ quan đăng ký đầu tư (nếu thuộc diện phải đăng ký);
- Văn bản ủy quyền (nếu có).
Tài liệu do nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch sang tiếng Việt, công chứng bản dịch.
Trình tự thay đổi tỷ lệ góp vốn đầu tư
Bước 1: Thỏa thuận giữa các nhà đầu tư. Các nhà đầu tư thống nhất phương án (chuyển nhượng, góp thêm, giảm vốn), giá chuyển nhượng, thời hạn thanh toán; sửa đổi điều lệ, hợp đồng liên doanh tương ứng.
Bước 2: Đăng ký góp vốn, mua phần vốn góp (nếu thuộc diện). Nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký đầu tư nơi doanh nghiệp đặt trụ sở để được thông báo đáp ứng điều kiện trước khi thực hiện giao dịch.
Bước 3: Thực hiện giao dịch và thanh toán. Thanh toán chuyển nhượng vốn, góp thêm vốn đúng quy định về quản lý ngoại hối. Với doanh nghiệp thuộc diện phải mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp, việc góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện qua tài khoản này; thanh toán chuyển nhượng giữa nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư khác thực hiện theo hướng dẫn của ngân hàng.
Bước 4: Điều chỉnh IRC. Kê khai trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư, nộp hồ sơ trong vòng 10 ngày làm việc tại cơ quan đăng ký đầu tư. Thời hạn giải quyết: 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ; với dự án phải chấp thuận điều chỉnh chủ trương, IRC được điều chỉnh trong 05 ngày làm việc kể từ ngày có quyết định chấp thuận.
Bước 5: Điều chỉnh ERC. Đăng ký thay đổi thành viên, cổ đông, vốn điều lệ tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày có thay đổi. Thời hạn giải quyết 03 ngày làm việc.
Bước 6: Kê khai, nộp thuế và cập nhật hồ sơ. Bên chuyển nhượng kê khai, nộp thuế thu nhập từ chuyển nhượng vốn theo quy định (doanh nghiệp có thể phải kê khai, nộp thay trong một số trường hợp); cập nhật hồ sơ với ngân hàng, sổ đăng ký thành viên, sổ đăng ký cổ đông.
Lưu ý về thứ tự: thứ tự giữa bước 4 và bước 5 có thể khác nhau tùy tình huống và thực tiễn của từng cơ quan đăng ký. Doanh nghiệp nên làm việc trước với cơ quan đăng ký đầu tư và Phòng Đăng ký kinh doanh để thống nhất trình tự, tránh hồ sơ bị yêu cầu bổ sung.
Lưu ý khi thay đổi tỷ lệ góp vốn đầu tư
- Kiểm tra giới hạn sở hữu nước ngoài: nếu tỷ lệ của nhà đầu tư nước ngoài tăng lên, cần đối chiếu với điều kiện tiếp cận thị trường của ngành nghề, tránh vượt mức cho phép theo cam kết quốc tế.
- Theo dõi ngưỡng 50% và 51%: khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài vượt hoặc giảm qua các ngưỡng này, doanh nghiệp có thể phát sinh hoặc chấm dứt nghĩa vụ thực hiện thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài, mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp.
- Đồng bộ IRC, ERC và điều lệ: tỷ lệ góp vốn trên IRC, tỷ lệ sở hữu trên ERC, sổ đăng ký thành viên và điều lệ phải thống nhất (sự khác nhau giữa hai loại giấy này được TINLAW phân tích trong bài IRC và ERC là gì).
- Chứng từ thanh toán rõ ràng: giao dịch chuyển nhượng vốn có yếu tố nước ngoài cần đi đúng tài khoản theo hướng dẫn của ngân hàng; chứng từ sai có thể ảnh hưởng đến việc chuyển lợi nhuận, chuyển vốn ra nước ngoài sau này.
- Kết hợp thủ tục khác: nếu cùng lúc tăng vốn, bổ sung mục tiêu hoặc dự án sắp hết thời hạn hoạt động (cần thủ tục gia hạn giấy phép đầu tư), nên gộp các nội dung trong cùng hồ sơ điều chỉnh.
- Điều chỉnh kịp thời: không điều chỉnh IRC khi tỷ lệ góp vốn thay đổi có thể bị phạt từ 70 – 100 triệu đồng đối với tổ chức; chậm đăng ký thay đổi ERC cũng bị xử phạt theo Nghị định 288/2026/NĐ-CP.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển nhượng vốn giữa hai nhà đầu tư nước ngoài có phải đăng ký góp vốn không?
Thường không phải, nếu việc chuyển nhượng không làm thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tổng thể và doanh nghiệp không kinh doanh ngành nghề có điều kiện tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, vẫn phải điều chỉnh IRC và ERC vì tỷ lệ của từng nhà đầu tư thay đổi.
Nhà đầu tư Việt Nam mua lại phần vốn của nhà đầu tư nước ngoài thì sao?
Tỷ lệ sở hữu nước ngoài giảm. Nếu giảm xuống từ 50% trở xuống, doanh nghiệp có thể không còn phải thực hiện thủ tục đầu tư như nhà đầu tư nước ngoài với các dự án mới. Doanh nghiệp vẫn thực hiện điều chỉnh IRC đã cấp và rà soát nghĩa vụ duy trì tài khoản vốn đầu tư trực tiếp.
Thay đổi tỷ lệ góp vốn mất bao lâu?
Cơ quan đăng ký đầu tư điều chỉnh IRC trong 07 ngày làm việc; Phòng Đăng ký kinh doanh điều chỉnh ERC trong 03 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ hợp lệ. Nếu phải đăng ký góp vốn, mua phần vốn góp hoặc chấp thuận điều chỉnh chủ trương, cần cộng thêm thời gian của các thủ tục này.
Hồ sơ thay đổi tỷ lệ góp vốn hay bị yêu cầu bổ sung vì lý do gì?
Thường gặp: số vốn đã góp thực tế không khớp với báo cáo, chứng từ thanh toán chuyển nhượng không qua đúng tài khoản, tài liệu pháp lý của nhà đầu tư mới chưa hợp pháp hóa, hoặc tỷ lệ sau chuyển nhượng vượt giới hạn sở hữu nước ngoài. Cách xử lý các trường hợp này được TINLAW phân tích trong bài từ chối điều chỉnh giấy phép đầu tư.
TINLAW hỗ trợ thay đổi tỷ lệ góp vốn đầu tư
Đội ngũ luật sư TINLAW hỗ trợ nhà đầu tư rà soát giới hạn sở hữu, soạn hợp đồng chuyển nhượng vốn, thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn (nếu có), điều chỉnh IRC, ERC và hướng dẫn thanh toán, kê khai thuế chuyển nhượng vốn đúng quy định. Liên hệ dịch vụ điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư của TINLAW để được tư vấn miễn phí ban đầu và báo phí trọn gói.
Căn cứ pháp lý tham khảo: Luật Đầu tư số 143/2025/QH15; Nghị định 96/2026/NĐ-CP; Thông tư 55/2026/TT-BTC; Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi, bổ sung năm 2025); Nghị định 168/2025/NĐ-CP; Nghị định 122/2021/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 288/2026/NĐ-CP).
