Kiểm duyệt bởi Luật sư Phạm Hoàng Hải — Cố vấn, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội
Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Luật có hiệu lực từ 01/04/2026 và mang đến nhiều thay đổi quan trọng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.
Luật Sở hữu trí tuệ 2025 được Quốc hội thông qua với nhiều quy định mới nhằm hoàn thiện khung pháp lý về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế số. Những sửa đổi này tác động trực tiếp đến cá nhân, doanh nghiệp, tác giả, chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ cũng như các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Trong bài viết này, TinLaw sẽ tổng hợp 6 điểm mới quan trọng của Luật Sở hữu trí tuệ 2025, giúp bạn nhanh chóng nắm bắt những thay đổi đáng chú ý và chủ động áp dụng đúng quy định trong quá trình đăng ký, khai thác và bảo vệ tài sản trí tuệ.
Lần đầu tiên bổ sung quy định liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI)
Một trong những điểm mới quan trọng nhất của Luật Sở hữu trí tuệ 2025 là lần đầu tiên bổ sung cơ sở pháp lý liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
Theo quy định mới, AI không được công nhận là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, Luật đã bổ sung căn cứ để xác lập quyền đối với các đối tượng sở hữu trí tuệ được tạo ra có sự tham gia của AI, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết về điều kiện, phạm vi và cách thức xác lập quyền trong từng trường hợp cụ thể.
Quy định này giúp giải quyết nhiều vấn đề pháp lý đang được quan tâm như: tác phẩm được tạo bằng AI có được bảo hộ hay không, ai là chủ sở hữu quyền khi AI tham gia vào quá trình sáng tạo và mức độ đóng góp của con người cần đạt đến đâu để được bảo hộ.
Cho phép khai thác dữ liệu để nghiên cứu và huấn luyện AI
Luật đã bổ sung ngoại lệ mới đối với quyền tác giả, cho phép tổ chức, cá nhân sao chép và sử dụng văn bản, dữ liệu của các đối tượng sở hữu trí tuệ đã được công bố hợp pháp để phục vụ nghiên cứu khoa học, thử nghiệm và huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo (Text and Data Mining – TDM).
Tuy nhiên, việc khai thác dữ liệu chỉ được thực hiện khi không làm ảnh hưởng bất hợp lý đến việc khai thác bình thường của tác phẩm và không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ.
Đây là lần đầu tiên pháp luật Việt Nam có quy định riêng về Text and Data Mining (TDM), góp phần tạo hành lang pháp lý cho việc phát triển AI, đồng thời vẫn bảo đảm cân bằng giữa lợi ích của nhà phát triển công nghệ và chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ.
Rút ngắn thời gian xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp
Để cải cách thủ tục hành chính, Luật đã rút ngắn thời gian xử lý nhiều loại đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, giúp cá nhân và doanh nghiệp sớm được xác lập quyền đối với tài sản trí tuệ.
Một số thay đổi đáng chú ý gồm:
- Đơn đăng ký sáng chế: thời gian thẩm định nội dung giảm từ 18 tháng xuống còn 12 tháng.
- Đơn đăng ký nhãn hiệu: thời gian thẩm định giảm từ 09 tháng xuống còn 05 tháng.
- Đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp: giảm từ 07 tháng xuống còn 05 tháng.
- Thời gian công bố đơn được rút ngắn từ 02 tháng xuống còn 01 tháng.
Việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ giúp doanh nghiệp nhanh chóng đưa sáng chế, nhãn hiệu hoặc kiểu dáng công nghiệp vào khai thác thương mại, giảm chi phí chờ đợi và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong đăng ký sở hữu trí tuệ
Luật Sở hữu trí tuệ 2025 bổ sung nhiều quy định nhằm đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa quy trình đăng ký quyền sở hữu trí tuệ.
Theo đó, nhiều thủ tục sẽ được thực hiện trên môi trường điện tử, bao gồm nộp đơn trực tuyến, trao đổi tài liệu điện tử, quản lý hồ sơ số và từng bước triển khai văn bằng bảo hộ điện tử theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Việc số hóa không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm giấy tờ hành chính mà còn tạo điều kiện để cá nhân, doanh nghiệp dễ dàng theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ ở bất kỳ đâu, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
Tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số
Trước tình trạng vi phạm bản quyền và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng phổ biến trên internet, Luật đã bổ sung trách nhiệm của các nền tảng số và nhà cung cấp dịch vụ trung gian trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Theo đó, các nền tảng có trách nhiệm phối hợp ngăn chặn, gỡ bỏ hoặc hạn chế truy cập đối với nội dung xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ khi có căn cứ theo quy định của pháp luật.
Quy định mới góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu, sáng chế và các đối tượng sở hữu trí tuệ khác trên môi trường số, đồng thời tạo môi trường kinh doanh lành mạnh và công bằng hơn.
Thúc đẩy thương mại hóa tài sản sở hữu trí tuệ và hội nhập quốc tế
Bên cạnh việc tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, Luật Sở hữu trí tuệ 2025 còn hướng tới khuyến khích khai thác, thương mại hóa tài sản trí tuệ như sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và quyền tác giả.
Nhiều quy định mới được sửa đổi nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc định giá, chuyển nhượng, góp vốn, cấp phép khai thác quyền sở hữu trí tuệ, giúp tài sản trí tuệ trở thành nguồn lực quan trọng trong hoạt động đầu tư và kinh doanh.
Đồng thời, Luật tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia, góp phần nâng cao khả năng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường nước ngoài và thu hút đầu tư trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.
Ý nghĩa của Luật Sở hữu trí tuệ 2025
Những sửa đổi của Luật Sở hữu trí tuệ 2025 không chỉ giúp hoàn thiện khung pháp lý về quyền sở hữu trí tuệ, mà còn tạo động lực cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ và chuyển đổi số. Đồng thời, các quy định mới cũng góp phần bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ và cộng đồng doanh nghiệp.
Nếu bạn là doanh nghiệp, tác giả, nhà sáng tạo nội dung, startup công nghệ hoặc cá nhân đang quan tâm đến việc đăng ký và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, việc cập nhật những điểm mới của Luật Sở hữu trí tuệ 2025 là hết sức cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình và hạn chế các rủi ro pháp lý trong quá trình khai thác tài sản trí tuệ.
Kiểm duyệt bởi Luật sư Phạm Hoàng Hải - Cố vấn cấp cao, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội.