Bán Thực Phẩm Online Có Cần Giấy Chứng Nhận Vệ Sinh An Toàn Thực Phẩm Không?

Kiểm duyệt bởi Luật sư Phạm Hoàng Hải — Cố vấn, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội

Liên hệ Tư vấn miễn phí 24/7online

Bán thực phẩm, đồ ăn online đang trở thành hình thức kinh doanh phổ biến nhờ sự phát triển của các nền tảng như sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các kênh bán hàng trực tuyến. Tuy nhiên, nhiều cá nhân vẫn băn khoăn: bán thực phẩm online có cần Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) không? Nếu không có giấy mà vẫn bán thì có bị phạt không?

Theo quy định pháp luật hiện hành, không phải mọi trường hợp bán thực phẩm online đều bắt buộc phải xin Giấy chứng nhận VSATTP. Việc có cần xin giấy hay không phụ thuộc vào việc bạn có tự sản xuất, chế biến thực phẩm hay chỉ bán lại sản phẩm đã đóng gói sẵn, cùng quy mô và tính chất hoạt động kinh doanh.

Bán Thực Phẩm Online Có Cần Giấy Chứng Nhận VSATTP Không?

Có trường hợp cần và có trường hợp không bắt buộc — tùy vào việc bạn tự sản xuất, chế biến thực phẩm để bán hay chỉ kinh doanh lại thực phẩm bao gói sẵn đã có nhãn mác, nguồn gốc rõ ràng của nhà sản xuất khác.

Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm, cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm nói chung thuộc diện phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm trước khi hoạt động. Tuy nhiên, một số hình thức kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, hoặc chỉ bán lại thực phẩm bao gói sẵn, lại thuộc diện được miễn theo quy định.

Như vậy, việc bán thực phẩm online cần xem xét dựa trên thực tế hoạt động:

• Tự nấu, chế biến thực phẩm để bán (bánh, đồ ăn handmade, thực phẩm chế biến sẵn…) → thường thuộc diện phải xin Giấy chứng nhận VSATTP nếu hoạt động thường xuyên, có quy mô;
• Chỉ nhập hàng đã đóng gói sẵn, có nhãn mác đầy đủ về bán lại (bánh kẹo, đồ khô, thực phẩm nhập khẩu đóng gói…) → thường thuộc diện được miễn xin giấy, nhưng vẫn phải tuân thủ quy định về nhãn hàng hóa, nguồn gốc xuất xứ.

Khi Nào Bán Thực Phẩm Online Phải Xin Giấy Chứng Nhận VSATTP?

Cá nhân, hộ kinh doanh tự chế biến, nấu nướng thực phẩm để bán online nên xin Giấy chứng nhận VSATTP nếu hoạt động thường xuyên, ổn định và có dấu hiệu tổ chức như một cơ sở sản xuất, kinh doanh chuyên nghiệp.

Chế biến, nấu nướng thực phẩm thường xuyên, ổn định

Nếu bạn duy trì việc nấu, chế biến, đóng gói và giao thực phẩm mỗi ngày hoặc theo mô hình kinh doanh lâu dài, đây được xem là hoạt động sản xuất, chế biến thực phẩm có tính ổn định, thuộc diện phải xin Giấy chứng nhận VSATTP.

Ví dụ:

• Bán đồ ăn nấu sẵn, cơm văn phòng theo đơn hàng hằng ngày;
• Làm bánh kem, bánh ngọt handmade nhận đơn thường xuyên qua mạng xã hội;
• Chế biến các món ăn vặt, thực phẩm khô tự làm để bán trên sàn thương mại điện tử;
• Kinh doanh suất ăn, đồ uống pha chế giao hàng qua ứng dụng đặt đồ ăn.

Có hoạt động tổ chức như một cơ sở sản xuất, kinh doanh

Một số dấu hiệu cho thấy bạn đang kinh doanh thực phẩm chuyên nghiệp, cần xin giấy chứng nhận:

• Có khu vực bếp, xưởng chế biến riêng;
• Có nhân viên hỗ trợ chế biến, đóng gói, giao hàng;
• Có thương hiệu, menu cố định;
• Chạy quảng cáo thường xuyên trên các nền tảng bán hàng;
• Có kế hoạch mở rộng quy mô, mở thêm chi nhánh, cộng tác viên.

Trong trường hợp này, việc xin Giấy chứng nhận VSATTP giúp đảm bảo tính pháp lý và thuận lợi khi phát triển quy mô kinh doanh. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết đối tượng phải xin giấy phép vệ sinh an toàn thực phẩm để đối chiếu chính xác với mô hình kinh doanh của mình.

Bán thực phẩm tự chế biến trên sàn thương mại điện tử

Việc bán thực phẩm tự làm trên Shopee, TikTok Shop, website hoặc mạng xã hội không làm thay đổi nghĩa vụ xin Giấy chứng nhận VSATTP nếu hoạt động của bạn thuộc diện bắt buộc. Ngoài ra, hoạt động này còn phải tuân thủ các quy định về thông tin hàng hóa, bảo vệ người tiêu dùng, nguồn gốc sản phẩm và nghĩa vụ thuế theo quy định về thương mại điện tử.

Khi Nào Bán Thực Phẩm Online Không Cần Giấy Chứng Nhận VSATTP?

Các trường hợp thường không cần xin giấy gồm: kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn có nhãn mác đầy đủ, sản xuất/sơ chế nhỏ lẻ tại nhà không thường xuyên, hoặc bán hàng thời vụ, không ổn định.

Căn cứ Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, một số trường hợp kinh doanh thực phẩm sau không thuộc diện bắt buộc phải xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm:

• Kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn (chỉ nhập hàng đã đóng gói, có nhãn mác đầy đủ của nhà sản xuất khác về bán lại, không qua chế biến, sang chiết lại);
• Sản xuất ban đầu nhỏ lẻ, sơ chế nhỏ lẻ tại nhà, không thường xuyên;
• Kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, không có địa điểm cố định.

Ví dụ: Bạn thỉnh thoảng làm mứt, làm bánh tại nhà và chỉ nhận vài đơn mỗi tháng để tặng hoặc bán trong phạm vi nhỏ, người quen → có thể chưa thuộc diện bắt buộc xin giấy.

Tuy nhiên, nếu bạn làm bánh, nấu đồ ăn mỗi ngày, có thực đơn cố định, nhận đơn qua mạng xã hội, chạy quảng cáo và có doanh thu ổn định → nên xin Giấy chứng nhận VSATTP để tránh rủi ro pháp lý, dù đang bán trên nền tảng online hay tại cửa hàng.

Lưu ý quan trọng: Dù thuộc diện được miễn xin giấy chứng nhận, người bán vẫn phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm (nguồn gốc nguyên liệu, vệ sinh chế biến, nhãn mác…) và vẫn có thể bị xử lý nếu để xảy ra vi phạm về an toàn thực phẩm trong quá trình kinh doanh.

Bán Thực Phẩm Online Nên Xin Giấy Phép VSATTP Trước Hay Đăng Ký Kinh Doanh Trước?

Nên đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp trước (nếu thuộc diện bắt buộc theo quy mô hoạt động), sau đó tiến hành xin Giấy chứng nhận VSATTP, vì hồ sơ xin giấy chứng nhận yêu cầu phải có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh với ngành nghề phù hợp.

Tùy vào quy mô hoạt động, người bán thực phẩm online có thể lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp trước khi xin Giấy chứng nhận VSATTP:

Đăng ký hộ kinh doanh: Phù hợp với cá nhân bán thực phẩm online quy mô nhỏ, thủ tục đơn giản, chi phí vận hành thấp, dễ quản lý — phù hợp với người mới bắt đầu kinh doanh thực phẩm tự chế biến.

Thành lập doanh nghiệp: Nên lựa chọn khi muốn xây dựng thương hiệu thực phẩm lớn, có nhiều nhân sự, có đối tác, hợp đồng cung ứng lớn hoặc dự định mở rộng chuỗi cửa hàng, xưởng sản xuất.

Dù chọn hình thức nào, hồ sơ xin Giấy chứng nhận VSATTP đều yêu cầu có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh/doanh nghiệp với ngành nghề phù hợp với loại thực phẩm sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, bạn nên hoàn tất thủ tục đăng ký kinh doanh trước, sau đó mới tiến hành xin Giấy chứng nhận VSATTP.

Bán Thực Phẩm Online Không Có Giấy Phép VSATTP Có Bị Phạt Không?

Có. Nếu thuộc diện bắt buộc phải có Giấy chứng nhận VSATTP nhưng vẫn hoạt động mà không có hoặc giấy đã hết hiệu lực, cá nhân, hộ kinh doanh có thể bị phạt tiền theo quy định, tùy loại hình và quy mô cơ sở.

Ngoài vấn đề Giấy chứng nhận VSATTP, người bán thực phẩm online còn cần lưu ý các nghĩa vụ pháp lý khác:

• Đăng ký kinh doanh và kê khai thuế theo quy định (nếu thuộc diện bắt buộc);
• Không bán thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ;
• Đảm bảo quy định về nhãn hàng hóa, hạn sử dụng, thành phần trên bao bì sản phẩm;
• Tuân thủ quy định về thương mại điện tử khi đăng bán trên các sàn, mạng xã hội.

Mức phạt cụ thể đối với hành vi kinh doanh thực phẩm khi không có Giấy chứng nhận VSATTP (đối với trường hợp thuộc diện bắt buộc) có thể lên đến hàng chục triệu đồng, tùy loại hình cơ sở. Bạn có thể xem chi tiết mức phạt tại bài viết thẩm quyền cấp giấy phép VSATTP của TinLaw. Ngoài ra, nếu Giấy chứng nhận VSATTP của bạn sắp hết hạn, nên chủ động thực hiện thủ tục cấp lại sớm — xem chi tiết tại bài viết cấp lại giấy phép an toàn thực phẩm, và tham khảo thời hạn giấy phép VSATTP để chủ động về mốc thời gian.

Một Số Lưu Ý Khác Khi Bán Thực Phẩm Online

Ngoài Giấy chứng nhận VSATTP, người bán thực phẩm online cần lưu ý về chi phí xin giấy, cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phù hợp với loại thực phẩm kinh doanh, và nghĩa vụ kê khai thuế đối với doanh thu phát sinh từ hoạt động bán hàng.

Để chủ động chuẩn bị trước khi xin Giấy chứng nhận VSATTP, bạn nên tham khảo thêm:

• Bài viết chi phí xin giấy phép VSATTP để dự trù ngân sách cho khoản phí thẩm định phải nộp;
• Bài viết thẩm quyền cấp giấy phép VSATTP để xác định đúng cơ quan tiếp nhận hồ sơ theo loại thực phẩm bạn kinh doanh (Bộ/Sở Y tế, Công Thương hay Nông nghiệp và Môi trường);
• Bài viết thời hạn giấy phép VSATTP để nắm rõ hiệu lực 3 năm và thời điểm cần chuẩn bị hồ sơ cấp lại.

Bên cạnh đó, dù kinh doanh online không có địa điểm bán hàng cố định như cửa hàng truyền thống, cơ quan thuế vẫn có thể xác định nghĩa vụ thuế dựa trên doanh thu thực tế phát sinh qua các kênh bán hàng, chuyển khoản, ví điện tử. Vì vậy, người bán thực phẩm online nên chủ động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý ngay từ đầu để tránh rủi ro bị truy thu, xử phạt sau này.

Như vậy, bán thực phẩm online có cần Giấy chứng nhận VSATTP hay không phụ thuộc vào việc bạn tự chế biến thực phẩm hay chỉ bán lại hàng đã đóng gói sẵn, cùng quy mô và tính thường xuyên của hoạt động kinh doanh. Nếu bạn đang băn khoăn không biết mô hình kinh doanh thực phẩm online của mình có thuộc diện bắt buộc xin giấy hay không, hoặc cần hỗ trợ trọn gói thủ tục, hãy liên hệ dịch vụ xin giấy phép an toàn thực phẩm của Công ty Luật TinLaw qua hotline 0766083966 để được tư vấn chính xác, nhanh chóng.