Ly hôn đơn phương vắng mặt bị đơn giải quyết thế nào?

Cho tôi hỏi, tôi muốn ly hôn đơn phương nhưng chồng (vợ) tôi không chịu hợp tác, không nhận giấy triệu tập và không đến Tòa. Vậy ly hôn đơn phương vắng mặt bị đơn được giải quyết như thế nào và thủ tục ra sao?

Bị đơn vắng mặt có ly hôn đơn phương được không?

Theo Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Quyền này không phụ thuộc vào việc người kia có đồng ý hay có mặt tại Tòa hay không. Khi một bên yêu cầu ly hôn và hòa giải không thành, Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ theo Điều 56 của Luật này, ví dụ vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được.

Do đó, ly hôn đơn phương vắng mặt bị đơn vẫn được. Bị đơn vắng mặt không làm Tòa án dừng việc giải quyết, miễn là Tòa án đã triệu tập hợp lệ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Khác với thuận tình ly hôn (cần sự đồng thuận của cả hai bên), trong ly hôn đơn phương, Tòa án vẫn có thể giải quyết ly hôn vắng mặt bị đơn khi các điều kiện về triệu tập, tống đạt được đáp ứng.

Khi nào Tòa án được xét xử ly hôn vắng mặt bị đơn?

Theo Điều 227 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án có thể xét xử ly hôn vắng mặt bị đơn trong các trường hợp sau:

– Bị đơn có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt;

– Bị đơn đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng;

– Bị đơn vắng mặt có người đại diện hợp pháp hoặc người được ủy quyền tham gia theo quy định (với các nội dung được phép ủy quyền; riêng việc ly hôn thì đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt tham gia tố tụng).

Ngược lại, nếu bị đơn vắng mặt lần thứ nhất có lý do chính đáng (ốm nặng, đi công tác xa, bất khả kháng…) và có thông báo cho Tòa án, phiên tòa sẽ được hoãn. Ngoài ra, nếu chính nguyên đơn đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vắng mặt không có lý do chính đáng và không có đơn xin xét xử vắng mặt, Tòa án sẽ coi là từ bỏ việc khởi kiện và đình chỉ giải quyết vụ án.

Lưu ý: trong thực tế, nếu bị đơn đã được triệu tập hợp lệ hai lần mà vẫn không đến, Tòa án vẫn có thể thực hiện việc hòa giải theo hướng ghi nhận không hòa giải được do vắng mặt, sau đó đưa vụ án ra xét xử.

Bị đơn không nhận giấy triệu tập thì xử lý thế nào?

Việc bị đơn không nhận giấy triệu tập không làm cho vụ án bị dừng lại. Theo các quy định về cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (từ Điều 173 đến Điều 179), Tòa án có thể thực hiện việc tống đạt như sau:

– Giao trực tiếp văn bản cho bị đơn hoặc cho người thân thích cùng cư trú có năng lực hành vi dân sự để chuyển giao;

– Gửi qua đường bưu điện bảo đảm, có xác nhận của bưu điện;

– Nếu bị đơn không có mặt tại nơi cư trú, Tòa án có thể yêu cầu tổ trưởng tổ dân phố, trưởng thôn, hoặc cán bộ Ủy ban nhân dân xã, phường chứng kiến và lập biên bản;

– Khi bị đơn cố tình không nhận, không ký xác nhận, Tòa án niêm yết công khai văn bản tại trụ sở Tòa án, trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và nơi cư trú cuối cùng của bị đơn theo thủ tục luật định.

Khi các thủ tục này đã được thực hiện đầy đủ, văn bản tố tụng được coi là đã tống đạt hợp lệ, kể cả khi bị đơn chưa đọc hoặc không nhận. Đây là căn cứ để Tòa án tiếp tục giải quyết vụ án.

Bị đơn cố tình trốn tránh, không đến Tòa thì sao?

Trường hợp bị đơn cố tình trốn tránh, không hợp tác, bạn cần lưu ý:

– Tòa án vẫn thụ lý và giải quyết nếu đã tống đạt hợp lệ. Sau hai lần triệu tập hợp lệ mà bị đơn vẫn vắng mặt, Tòa án có thể mở phiên tòa xét xử vắng mặt bị đơn;

– Nguyên đơn nên lưu giữ chứng cứ thể hiện việc bị đơn cố tình né tránh (tin nhắn, biên bản của chính quyền địa phương, xác nhận của hàng xóm, tổ dân phố, thông báo của bưu điện…), vì đây là căn cứ quan trọng để Tòa án xác định việc tống đạt hợp lệ;

– Nguyên đơn phải tự mình tham gia các buổi làm việc, hòa giải, phiên tòa theo giấy triệu tập. Nếu nguyên đơn vắng mặt hai lần mà không có lý do chính đáng, Tòa án sẽ đình chỉ vụ án;

– Bản án sau khi tuyên được Tòa án gửi hoặc niêm yết cho bị đơn theo quy định để bị đơn thực hiện quyền kháng cáo (nếu có).

Không biết nơi cư trú của vợ/chồng có ly hôn được không?

Trường hợp không biết nơi cư trú hiện tại của vợ hoặc chồng, bạn vẫn có thể thực hiện thủ tục ly hôn, nhưng cần xác định rõ tình huống của mình:

– Vợ chồng chỉ mất liên lạc, không rõ nơi ở hiện tại: bạn vẫn có thể nộp đơn khởi kiện, ghi rõ địa chỉ cư trú cuối cùng mà bạn biết. Tòa án sẽ xác minh, tống đạt tại nơi cư trú cuối cùng và niêm yết theo quy định. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết vợ chồng mất liên lạc thì có ly hôn được không của TINLAW;

– Bị đơn cố tình giấu địa chỉ: bạn cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh, Tòa án có thể thụ lý và thực hiện các biện pháp xác minh cần thiết;

– Bị đơn biệt tích lâu ngày, không có tin tức: bạn có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố người đó mất tích khi đủ điều kiện (biệt tích từ 02 năm liên tục trở lên, đã thực hiện thông báo tìm kiếm theo quy định) để làm cơ sở xin ly hôn. Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích xin ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.

Với những vụ việc này, bạn nên được luật sư tư vấn để xác định đúng hướng giải quyết, tránh bị trả lại đơn hoặc kéo dài thời gian.

Thủ tục ly hôn đơn phương vắng mặt bị đơn

Thủ tục ly hôn đơn phương vắng mặt bị đơn thực hiện như thủ tục ly hôn đơn phương thông thường, gồm các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện. Bạn cần chuẩn bị: đơn khởi kiện ly hôn, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn bản chính, căn cước công dân hoặc hộ chiếu của nguyên đơn, giấy khai sinh của con (nếu có), giấy tờ chứng minh tài sản chung, nợ chung (nếu có), chứng cứ về mâu thuẫn hôn nhân, bạo lực gia đình hoặc việc bị đơn né tránh, vắng mặt. Chi tiết xem thêm bài ly hôn đơn phương cần giấy tờ gì.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại Tòa án có thẩm quyền, thường là Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc; trường hợp không xác định được thì theo hướng dẫn của pháp luật tố tụng dân sự.

Bước 3: Tòa án thụ lý, thông báo nộp tiền tạm ứng án phí. Sau khi nộp biên lai, vụ án chính thức được thụ lý và Tòa án gửi thông báo thụ lý, bản sao đơn khởi kiện cho bị đơn.

Bước 4: Hòa giải, chuẩn bị xét xử. Tòa án triệu tập các bên để hòa giải. Nếu bị đơn đã được triệu tập hợp lệ hai lần vẫn vắng mặt thì Tòa án ghi nhận không hòa giải được và tiếp tục giải quyết.

Bước 5: Mở phiên tòa xét xử. Nếu đủ điều kiện, Tòa án tiến hành xử ly hôn vắng mặt bị đơn, xem xét căn cứ ly hôn, quyền nuôi con, cấp dưỡng, chia tài sản và ra bản án.

Bước 6: Tống đạt bản án. Bản án được gửi hoặc niêm yết cho bị đơn. Nếu không có kháng cáo, kháng nghị trong thời hạn luật định, bản án có hiệu lực pháp luật.

Ly hôn vắng mặt mất bao lâu?

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án ly hôn thông thường là 04 tháng kể từ ngày thụ lý, có thể gia hạn thêm tối đa 02 tháng với vụ án phức tạp. Sau đó Tòa án mở phiên tòa trong thời hạn 01 tháng, có thể gia hạn thêm 01 tháng.

Với vụ việc ly hôn vắng mặt bị đơn, thời gian giải quyết thực tế thường dài hơn do phải tống đạt nhiều lần, niêm yết, xác minh nơi cư trú. Nếu bị đơn trốn tránh, ở nước ngoài hoặc không rõ địa chỉ, thời gian có thể kéo dài. Để rút ngắn thời gian, nguyên đơn nên cung cấp đầy đủ địa chỉ, số điện thoại, thông tin của bị đơn và các chứng cứ ngay từ khi nộp đơn.

Mẫu đơn đề nghị xét xử vắng mặt

Trường hợp đương sự không thể có mặt tại phiên tòa (như đang ở nước ngoài, ốm nặng, công tác xa…) có thể làm đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Dưới đây là mẫu tham khảo:

Kèm theo đơn là các giấy tờ chứng minh lý do vắng mặt (nếu có).

DOWLOAD MẪU ĐƠN XIN XÉT XỬ LY HÔN VẮNG MẶT

Câu hỏi thường gặp

Bị đơn vắng mặt, Tòa án có chia tài sản và giải quyết việc nuôi con không?

Có. Khi xét xử vắng mặt bị đơn, Tòa án vẫn xem xét giải quyết các nội dung trong đơn khởi kiện như quyền nuôi con, cấp dưỡng, chia tài sản chung dựa trên chứng cứ do nguyên đơn cung cấp và chứng cứ Tòa án thu thập. Vì vậy, bạn nên chuẩn bị đầy đủ chứng cứ về tài sản, thu nhập, điều kiện nuôi con.

Nguyên đơn vắng mặt thì sao?

Nếu nguyên đơn đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng và không có đơn đề nghị xét xử vắng mặt thì bị coi là từ bỏ việc khởi kiện, Tòa án sẽ đình chỉ giải quyết vụ án. Vì vậy, nguyên đơn cần đặc biệt chú ý có mặt theo giấy triệu tập.

Bị đơn vắng mặt có quyền kháng cáo không?

Có. Bị đơn vắng mặt vẫn có quyền kháng cáo bản án sơ thẩm trong thời hạn luật định. Đối với đương sự vắng mặt tại phiên tòa, thời hạn kháng cáo thường tính từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết. Bạn nên đối chiếu thời hạn cụ thể trong bản án mà Tòa án gửi.

Cần hỗ trợ thủ tục ly hôn đơn phương khi bị đơn vắng mặt thì liên hệ ai?

Bạn có thể liên hệ TINLAW để được tư vấn. Chúng tôi hỗ trợ soạn đơn khởi kiện, thu thập chứng cứ, làm việc với Tòa án, xác minh nơi cư trú và đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bạn trong suốt quá trình giải quyết.

Trân trọng!