Kiểm duyệt bởi Luật sư Phạm Hoàng Hải — Cố vấn, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội
Xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình là bước đầu tiên và bắt buộc đối với cá nhân, hộ gia đình muốn mở cửa hàng, quán ăn, tiệm tạp hóa hay kinh doanh dịch vụ thường xuyên tại một địa điểm cố định. Từ năm 2025 đến nay, quy định về đăng ký hộ kinh doanh đã thay đổi đáng kể: hồ sơ được tinh gọn, cơ quan cấp phép chuyển về cấp xã, thủ tục trực tuyến gắn với xác thực VNeID. Không ít người vì vậy vẫn còn lúng túng về hồ sơ, trình tự và chi phí.
Bài viết dưới đây của TINLAW sẽ giúp bạn hiểu rõ từ A–Z về việc xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình theo quy định mới nhất năm 2026, từ khái niệm, đối tượng, hồ sơ, thủ tục đến lệ phí và các nghĩa vụ sau khi được cấp phép.
Giấy phép kinh doanh hộ gia đình là gì?
Giấy phép kinh doanh hộ gia đình là cách gọi phổ biến của Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Đây là văn bản do Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cấp, ghi nhận thông tin đăng ký của hộ kinh doanh và đồng thời là giấy chứng nhận đăng ký thuế của hộ. Bạn có thể tìm hiểu tổng quan về các loại giấy phép kinh doanh để phân biệt với giấy phép của doanh nghiệp.
Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh. Một số điểm đáng chú ý:
- Mỗi cá nhân chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc.
- Hộ kinh doanh không còn bị giới hạn số lao động như trước đây.
- Tên hộ kinh doanh gồm cụm từ “Hộ kinh doanh” và tên riêng.
- Hộ kinh doanh được kinh doanh các ngành, nghề pháp luật không cấm; với ngành nghề có điều kiện (ăn uống, thuốc, rượu…) còn phải xin thêm giấy phép con.
Trường hợp nào phải xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình?
Cá nhân, hộ gia đình kinh doanh thường xuyên tại địa điểm cố định phải đăng ký giấy phép kinh doanh hộ gia đình. Theo khoản 3 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, chỉ hộ sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp mới không phải đăng ký, trừ khi kinh doanh ngành nghề có điều kiện. Mức thu nhập thấp do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
Hồ sơ xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình
Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 296/2026/NĐ-CP), hồ sơ xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình gồm:
- Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh theo mẫu tại Phụ lục II Thông tư 68/2025/TT-BTC.
- Biên bản họp thành viên hộ gia đình về việc thành lập hộ kinh doanh, trong trường hợp các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký.
- Văn bản ủy quyền cho người đi nộp hồ sơ, nếu chủ hộ không trực tiếp thực hiện.
- Bản sao hợp đồng thuê địa điểm kinh doanh hoặc giấy tờ chứng minh quyền sử dụng địa điểm (nên chuẩn bị để đối chiếu khi cần).
Công dân Việt Nam đã kê khai số định danh cá nhân trong Giấy đề nghị thì không phải nộp bản sao căn cước, vì cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Khi kê khai, cần chú ý ghi đúng địa chỉ theo mô hình chính quyền hai cấp (số nhà, đường, xã/phường/đặc khu, tỉnh/thành phố) và chọn ngành nghề theo mã ngành kinh tế Việt Nam. Đây là hai lỗi phổ biến khiến hồ sơ đăng ký giấy phép kinh doanh hộ gia đình bị yêu cầu sửa đổi.
Thủ tục xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình
Thủ tục làm giấy phép kinh doanh hộ gia đình hiện nay khá đơn giản và có thể thực hiện hoàn toàn trực tuyến. Quy trình gồm các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ như hướng dẫn tại mục 2. Trước khi nộp, nên tra cứu tên dự kiến để tránh trùng với hộ kinh doanh khác trên cùng địa bàn cấp xã.
Bước 2: Nộp hồ sơ tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã
- Nơi nộp: Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đặt địa điểm kinh doanh.
- Hình thức nộp: Nộp trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia (dichvucong.gov.vn).
- Khi nộp trực tuyến, người nộp phải xác thực điện tử qua ứng dụng VNeID; nếu ủy quyền thì cả người ủy quyền và người được ủy quyền đều phải xác thực.
Bước 3: Nhận kết quả
Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Nếu hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan đăng ký sẽ thông báo bằng văn bản nội dung cần sửa đổi, bổ sung.
Bước 4: Hoàn thiện các thủ tục sau cấp phép
Sau khi hoàn tất thủ tục xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình, hộ kinh doanh cần treo biển hiệu, xin giấy phép con nếu kinh doanh ngành nghề có điều kiện, thông báo tài khoản ngân hàng với cơ quan thuế và bắt đầu thực hiện nghĩa vụ thuế.
Nếu bạn bận rộn hoặc chưa quen thao tác trên VNeID và Cổng dịch vụ công, có thể sử dụng dịch vụ làm giấy phép kinh doanh của TINLAW để được soạn hồ sơ, nộp và nhận kết quả thay, hạn chế tối đa việc bị trả hồ sơ.
Lệ phí làm giấy phép kinh doanh hộ gia đình
Khác với doanh nghiệp, lệ phí làm giấy phép kinh doanh hộ gia đình không thống nhất trên toàn quốc mà do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định. Mỗi tỉnh, thành phố có thể áp dụng mức thu khác nhau, thậm chí miễn thu. Ví dụ, theo Nghị quyết 82/2025/NQ-HĐND, tỉnh Quảng Ninh áp dụng mức lệ phí đăng ký hộ kinh doanh là 0 đồng/lần cấp; Hà Nội ban hành Nghị quyết 78/2026/NQ-HĐND quy định mức lệ phí riêng trên địa bàn thành phố.
| Khoản chi phí | Mức thu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lệ phí đăng ký hộ kinh doanh | Theo nghị quyết của HĐND cấp tỉnh | Một số địa phương miễn thu hoặc miễn khi nộp trực tuyến |
| Lệ phí môn bài | Không thu | Đã bãi bỏ từ năm 2026 |
| Chi phí biển hiệu, khắc dấu (nếu có) | Theo thỏa thuận | Hộ kinh doanh không bắt buộc có con dấu |
Lệ phí làm giấy phép kinh doanh hộ gia đình được nộp khi nộp hồ sơ và không được hoàn trả nếu hồ sơ không được cấp. Lệ phí cũng không bao gồm phí dịch vụ thanh toán điện tử. Để biết chính xác mức thu tại địa phương mình, bạn nên tra cứu trên Cổng dịch vụ công hoặc hỏi trực tiếp Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã.
Nghĩa vụ thuế sau khi được cấp phép
Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh đồng thời là giấy chứng nhận đăng ký thuế. Từ năm 2026, thuế khoán đã bị bãi bỏ, hộ kinh doanh tự kê khai theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP):
- Doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống: không phải nộp thuế GTGT, TNCN, nhưng phải thông báo doanh thu thực tế với cơ quan thuế.
- Doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm: kê khai, nộp thuế GTGT và TNCN theo quý hoặc theo tháng, đồng thời sử dụng hóa đơn điện tử.
Giải đáp một số câu hỏi liên quan
Câu hỏi 1: Xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình mất bao lâu?
Trả lời: Thời hạn giải quyết là 03 ngày làm việc kể từ ngày Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nhận hồ sơ hợp lệ. Nếu hồ sơ phải sửa đổi, bổ sung, thời gian sẽ kéo dài thêm tùy số lần điều chỉnh.
Câu hỏi 2: Xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình ở đâu?
Trả lời: Bạn nộp hồ sơ tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đặt địa điểm kinh doanh, hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Kể từ khi bỏ cấp huyện, việc đăng ký giấy phép kinh doanh hộ gia đình không còn thực hiện tại Phòng Tài chính – Kế hoạch cấp huyện như trước.
Câu hỏi 3: Có thể xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình tại nhà ở không?
Trả lời: Có. Hộ kinh doanh có thể dùng nhà ở của mình làm địa điểm kinh doanh, miễn là ngành nghề phù hợp với quy định về an ninh, trật tự, môi trường và phòng cháy chữa cháy. Với nhà chung cư, cần lưu ý quy định không được kinh doanh tại căn hộ dùng để ở.
Câu hỏi 4: Người đang là chủ doanh nghiệp tư nhân có được xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình không?
Trả lời: Không. Theo Luật Doanh nghiệp 2020, chủ doanh nghiệp tư nhân, thành viên hợp danh của công ty hợp danh không được đồng thời làm chủ hộ kinh doanh, trừ trường hợp được các thành viên hợp danh còn lại đồng ý.
Việc nắm rõ hồ sơ, thủ tục làm giấy phép kinh doanh hộ gia đình và lệ phí tại địa phương sẽ giúp bạn chủ động hơn, tránh sai sót và tiết kiệm thời gian. Hy vọng bài viết đã giúp bạn có cái nhìn đầy đủ về việc xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình theo quy định mới nhất.
Trường hợp cần hỗ trợ tư vấn ngành nghề, soạn hồ sơ hoặc thực hiện trọn gói thủ tục xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình, bạn có thể liên hệ dịch vụ làm giấy phép kinh doanh của TINLAW. Bạn cũng có thể tham khảo thêm các bài viết về giấy phép kinh doanh để lựa chọn loại hình phù hợp với kế hoạch kinh doanh của mình.